Η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων

Όπως διαβάζουμε στη σελ. 14 της ΣΜΠΕ, «2.2.Ανάδοχος Μελέτης: Η «Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων του προτεινόμενου Ειδικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τις Υδατοκαλλιέργειες, εκπονήθηκε από τη Δ/νση Χωροταξίας του ΥΠΕΚΑ με σύμβουλο τεχνικής και επιστημονικής στήριξής της, τη σύμπραξη των εταιριών ALPHAMENTOR …ΝΕΑΡΧΟΣ …Με εκπρόσωπο τον Στράτο Καμπούρη, σύμβουλο επενδύσεων  και Γενικό Διευθυντή». Πρόκειται για δύο εταιρίες, με τον ίδιο εκπρόσωπο, οι οποίες έχουν ως αντικείμενο την εκπόνηση Μελετών ΠΟΑΥ, ΜΠΕ μεμονωμένων μονάδων, την εκμετάλλευση ιχθυοτροφείων, και δραστηριοποιούνται κυρίως στη Βόρεια Ελλάδα. Στο πελατολόγιο της ΑLPHA MENTOR βρίσκουμε μεταξύ άλλων τα Υπουργεία ΠΕΚΑ, ΑΓΡ.ΑΝ.&ΤΡ. , Εξωτερικών, Πολιτισμού και Τουρισμού.

Η Εισήγηση της Διεύθυνσης Χωροταξίας του ΥΠΕΚΑ προς το Εθνικό Συμβούλιο Χωροταξίας του Οκτωβρίου 2011 αναφέρει σχετικά με την ανάθεση της ΣΜΠΕ: «Παράλληλα με απόφαση της τότε Υπουργού ΠΕΚΑ, εκπονήθηκε η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων του Ειδικού Πλαισίου… από τη Διεύθυνση Χωροταξίας με Σύμβουλο τεχνικής και επιστημονικής στήριξης την σύμπραξη των εταιρειών Alpha MENTOR – ΝΕΑΡΧΟΣ και διαμορφώθηκε και το τελικό Σχέδιο ΚΥΑ».
 
Πώς όμως «διαμορφώθηκε το τελικό Σχέδιο ΚΥΑ»: Η εισήγηση της Διεύθυνσης Χωροταξίας δεν διευκρινίζει ότι, στις ίδιες αυτές εταιρίες που αποτελούσαν τον «σύμβουλο τεχνικής και επιστημονικής στήριξης για την εκπόνηση της ΣΜΠΕ»(ALPHA MENTOR – ΝΕΑΡΧΟΣ), το ΥΠΕΚΑ ανέθεσε στις 2.12.2010 και το έργο του «σύμβουλου τεχνικής και επιστημονικής στήριξης για την κατάρτιση του τελικού Σχεδίου ΚΥΑ για την κατάρτισή του τελικού σχεδίου της ΚΥΑ του ΕΠΧΣΑΑΥ και τη ΣΜΠΕ», το οποίο φαίνεται να αποτελεί διαφορετικό έργο. Φαίνεται δηλαδή ότι το ΥΠΕΚΑ δηλαδή επέλεξε ως σύμβουλο για την κατάρτιση του τελικού Σχεδίου της ΚΥΑ τον ίδιο φορέα που εκπόνησε την ΣΜΠΕ, τον οποίο μάλιστα για την δεύτερη (χρονικά) συμβουλευτική υπηρεσία, άμειψε με επιπλέον 18.000 ευρώ (για την πρώτη υπηρεσία δεν είναι γνωστό πόσο αμείφθηκε). Όπως διαβάζουμε στο site της εταιρίας ΝΕΑΡΧΟΣ, «Η συγκεκριμένη εξέλιξη συνιστά ιδιαιτέρως σημαντικό γεγονός, το οποίο πιστώνεται στην ηγεσία του ΥΠΕΚΑ και στη Δ/νση Χωροταξίας καθώς και στο Σύνδεσμο Ελλήνων Θαλασσοκαλλιεργειών».
 
Σε ό,τι αφορά το περιεχόμενό της, η ΣΜΠΕ τεκμηριώνει «επιστημονικά» το περιεχόμενο του ΕΠΧΣΑΑΥ,δηλαδήτην καταλληλότητα για ανάπτυξη υδατοκαλλιεργειών όλων απολύτως των θέσεων στις οποίες λειτουργούν μονάδες ιχθυοκαλλιέργειας στην Ελλάδα επί πολλά έτη. Η τεκμηρίωση αυτή γίνεται αποκλειστικά σε θεωρητικό επίπεδο και με επιστημονικά «προβληματική» μεθοδολογία. Η ΣΜΠΕ, όχι μόνο δεν ενσωματώνει μελέτες εξέτασης των περιβαλλοντικών παραμέτρων των επίμαχων περιοχών, αλλά δεν λαμβάνει καν υπόψη τις Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) και τις συναφείς Αποφάσεις Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ), οι οποίες είναι θεσμοθετημένες, επί μία ή δύο δεκαετίες, σε όλες τις ελεγχόμενες θέσεις (εφόσον η αδειοδότηση των μονάδων που λειτουργούν σε αυτές βασίζεται σε σχετικές ΜΠΕ και ΑΕΠΟ). Ο έλεγχος επομένως της τήρησης -ή μη- των Εγκεκριμένων Περιβαλλοντικών Όρων κατά τα χρόνια λειτουργίας μονάδων ιχθυοκαλλιέργειας στις επίμαχες θέσεις, θα αρκούσε για να προκρίνει –ή να αποκλείσει- κατά’ αρχάς, τις θέσεις αυτές, χωρίς να απαιτούνται πολυέξοδοι επί τόπου έλεγχοι, που έτσι κι αλλιώς δεν έχουν διεξαχθεί «λόγω κόστους». Το βασικό στοιχείο ελέγχου, το οποίο αποτελεί μέτρο των Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, είναι το μέγεθος της ετήσιας παραγωγής της κάθε μονάδας σε σύγκριση με αυτό που ορίζεται ως μέγιστο επιτρεπόμενο (με βάση την ΜΠΕ και την ΑΕΠΟ της) για την θέση εγκατάστασής της.
 

Ο έλεγχος των στοιχείων αυτών θα έπρεπε να αποτελεί θεμελιώδες μεθοδολογικό εργαλείο μιας επιστημονικά ορθής ΣΜΠΕ και στοιχειώδες αντικείμενο του Χωροταξικού Πλαισίου, σε ό,τι αφορά τις περιβαλλοντικές, χωροταξικές και νομικές πτυχές της χωροθέτησης ιχθυοκαλλιεργειών. Ωστόσο δεν απαντάται πουθενά, τόσο στην Μελέτη ΕΠΧΣΑΑΥ, όσο και στην ΣΜΠΕ. Ο λόγος είναι απλός: ένας τέτοιος έλεγχος θα αποδείκνυε την υπέρμετρη και πολυετή υπέρβαση των Εγκεκριμένων Περιβαλλοντικών Όρων στις περισσότερες θέσεις στις οποίες λειτουργούν επί χρόνια μονάδες ιχθυοκαλλιέργειας και άρα την ακαταλληλότητά τους. Δηλαδή θα αποδείκνυε την απόλυτη αστοχία όλων των συμπερασμάτων, στα οποία έπρεπε «υποχρεωτικά» να καταλήξει το ΕΠΧΣΑΑΥ, το οποίο a priori είχε ως στόχο να κρίνει τις ίδιες περιοχές ως κατάλληλες για χωροθέτηση ακόμα περισσότερων μονάδων ιχθυοκαλλιέργειας (είναι χαρακτηριστικό ότι έχουν κριθεί ως κατάλληλες ακόμα και περιοχές στις οποίες όλες οι αρμόδιες υπηρεσίες, αλλά και οι εισαγγελικές αρχές, έχουν βεβαιώσει υπερβάσεις παραγωγής έως 500% επί επτά χρόνια). Η επιστημονική θεωρία επιβεβαιώνει τον ισχυρισμό αυτό, αφού έχει αποδειχθεί ότι, για να είναι οικονομικά βιώσιμη μια μονάδα ιχθυοκαλλιέργειας, πρέπει να έχει παραγωγή πάνω από το 200% της (νομικά και περιβαλλοντικά) επιτρεπόμενης. Μάλιστα η κοινή πρακτική όλων των εταιριών ιχθυοκαλλιέργειας να υπερβαίνουν παγίως τους Εγκεκριμένους Περιβαλλοντικούς Όρους λειτουργίας τους προκειμένου να κερδοφορούν, ομολογείται από τις ίδιες τις Μελέτες Καθορισμού ΠΟΑΥ, αλλά και από τους ίδιους τους παράγοντες κλάδου.